🏷️ Trending Topics
Chính sách Carbon Việt Nam: Kiến tạo giá trị từ "không khí" và bài toán chuyển mình của doanh nghiệp
Chính sách carbon Việt Nam: Từ 'không khí' thành giá trị. Phân tích cách quy định và thị trường thúc đẩy doanh nghiệp chuyển mình, kiến tạo tương lai xanh.
Chính sách carbon: Hơn cả việc "bán không khí"
Thị trường carbon tại Việt Nam, tuy còn non trẻ, đã nhanh chóng vượt ra ngoài định nghĩa đơn thuần về một cơ chế mua bán hạn ngạch phát thải. Từ nền tảng tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC) năm 1994 và Nghị định thư Kyoto năm 2005, Việt Nam đã từng bước kiến tạo một khung pháp lý vững chắc. Đỉnh điểm là Luật Bảo vệ Môi trường 2020 và Nghị định 119/2025/NĐ-CP, chính thức khởi động thị trường carbon nội địa từ tháng 8/2025 và vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) từ ngày 29/6. Mục tiêu không chỉ là tạo ra tín chỉ để giao dịch, mà quan trọng hơn, là định hình một đòn bẩy kinh tế, thúc đẩy các chủ thể phát thải chuyển đổi tư duy. Thay vì xem giảm phát thải là một nghĩa vụ tốn kém, chính sách carbon khuyến khích doanh nghiệp nhìn nhận đây là cơ hội để đầu tư vào công nghệ sạch, tối ưu hóa quy trình sản xuất, và từ đó, kiến tạo giá trị bền vững. Với tiềm năng lớn từ nông nghiệp (khoảng 57 triệu tín chỉ carbon) và lâm nghiệp (50-70 triệu tín chỉ), Việt Nam đang xây dựng một công cụ chiến lược để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Giá carbon: Đòn bẩy chiến lược hay chỉ là kỳ vọng?
Câu hỏi trung tâm về giá carbon – bao nhiêu là hợp lý để tạo ra tác động thực sự – chính là chìa khóa để xác định liệu thị trường này có trở thành đòn bẩy chiến lược hay chỉ dừng lại ở kỳ vọng. Theo phân tích của TS. Lê Xuân Nghĩa, Viện trưởng Viện Tư vấn và Phát triển (CODE) dựa trên dự báo của Ngân hàng Thế giới, ngưỡng giá khoảng 147 USD/tín chỉ carbon mới đủ sức tạo ra áp lực đáng kể, buộc doanh nghiệp phải cân nhắc giữa việc trả tiền cho phát thải hoặc đầu tư vào công nghệ giảm phát thải. Khi giá còn thấp, động lực chuyển đổi sẽ yếu. Thực tế tại Việt Nam, thị trường carbon vẫn đang ở giai đoạn đầu hình thành. Dù sàn giao dịch thí điểm đã ghi nhận tổng khối lượng hạn ngạch đăng ký hơn 510 triệu tấn và hơn 1.200 tấn CO₂e đã được giao dịch với tổng trị giá trên 161 triệu đồng, mức giá hiện tại vẫn còn một chặng đường dài để đạt đến ngưỡng có thể tạo ra hiệu ứng giảm phát thải như kỳ vọng. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách, khi phải cân đối giữa việc tạo ra một tín hiệu giá đủ mạnh mà không gây sốc cho nền kinh tế, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực kỹ thuật, đảm bảo tính minh bạch của thị trường.
Doanh nghiệp trước ngã rẽ: Chuyển đổi để kiến tạo giá trị
Với sự hình thành của thị trường carbon, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi, thay vì coi giảm phát thải là nghĩa vụ, cần biến nó thành cơ hội tạo ra giá trị. Giai đoạn thí điểm thị trường carbon đang áp dụng cho khoảng 150 doanh nghiệp phát thải lớn thuộc ba lĩnh vực chủ chốt: nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng. Mặc dù hạn ngạch phát thải được phân bổ miễn phí 100%, một quy định đáng chú ý là doanh nghiệp chỉ được sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ tối đa 30% lượng hạn ngạch được cấp. Chính sách này không chỉ là một rào cản, mà là một đòn bẩy mạnh mẽ, buộc doanh nghiệp phải đầu tư trực tiếp vào công nghệ và quy trình sản xuất sạch hơn thay vì chỉ dựa vào việc mua tín chỉ. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động, tối ưu hóa hiệu suất năng lượng, giảm chi phí vận hành dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh nền kinh tế xanh toàn cầu đang dần định hình. Sự chuyển đổi này không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn mở ra những dòng doanh thu mới từ việc bán tín chỉ carbon dư thừa hoặc thu hút đầu tư xanh.
Tương lai thị trường carbon Việt Nam: Vai trò kiến tạo của chính sách
Tương lai của thị trường carbon Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào vai trò kiến tạo và điều chỉnh của chính sách. Như Thứ trưởng Lê Công Thành đã chỉ ra, việc vận hành thị trường không chỉ đòi hỏi hoàn thiện thể chế mà còn cần nâng cao năng lực kỹ thuật, đảm bảo tính minh bạch, và hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) cũng như quản trị dữ liệu. Thị trường carbon Việt Nam dự kiến sẽ chính thức vận hành vào năm 2029, đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng. Tuy nhiên, như TS. Lê Xuân Nghĩa nhận định, vẫn còn một chặng đường dài để mức giá carbon đủ sức tạo ra hiệu ứng giảm phát thải như kỳ vọng. Điều này đòi hỏi chính sách phải liên tục được điều chỉnh linh hoạt, không chỉ để tạo ra một nơi mua bán tín chỉ, mà để hình thành một tín hiệu giá đủ mạnh, tác động sâu sắc đến hành vi của các chủ thể phát thải. Vai trò kiến tạo của chính sách sẽ định hình cách doanh nghiệp tiếp cận giảm phát thải, khuyến khích sự đổi mới và đầu tư vào các giải pháp bền vững. Khi các cấu phần về giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán được hoàn thiện một cách minh bạch và hiệu quả, thị trường carbon sẽ thực sự trở thành một công cụ mạnh mẽ, không chỉ giúp Việt Nam đạt được các cam kết khí hậu mà còn kiến tạo một nền kinh tế xanh bền vững.
Related Articles
