🏷️ Trending Topics
Doanh nghiệp Việt: Từ 'Giá Rẻ' Đến 'Quyền Năng Mềm' – Kiến Tạo Lợi Thế Bền Vững Trong Kỷ Nguyên Mới
Vượt rào cạnh tranh chi phí, doanh nghiệp Việt cần kiến tạo quyền năng mềm từ đổi mới sáng tạo, thương hiệu và văn hóa. Khám phá lộ trình tạo giá trị khác biệt.
Thách Thức Cũ, Tư Duy Mới: Vượt Qua Lợi Thế Giá Rẻ
Trong nhiều thập kỷ, lợi thế chi phí thấp và nguồn nhân công dồi dào là bệ phóng giúp doanh nghiệp Việt Nam vươn mình, trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, bức tranh kinh tế hiện nay đã thay đổi đáng kể. Ông Lê Tùng, Giám đốc Chiến lược Tập đoàn Sunhouse, nhận định rằng lợi thế cạnh tranh về chi phí không còn là điểm tựa vững chắc như trước. Khi biên lợi nhuận từ khâu sản xuất ngày càng mỏng, việc chỉ tập trung vào sản xuất sẽ giữ doanh nghiệp ở vị thế giá trị thấp. Các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh rằng, để nâng cao vị thế và duy trì sức cạnh tranh, doanh nghiệp Việt cần một tư duy mới, không thể mãi chạy đua bằng giá rẻ. Thay vào đó, cần xây dựng chuỗi giá trị toàn diện hơn, từ nghiên cứu và phát triển (R&D) đến sản xuất, chuỗi cung ứng, thương hiệu và phân phối, nhằm nắm bắt những khâu có giá trị gia tăng cao hơn. Đây là thời điểm để doanh nghiệp Việt chuyển mình, tìm kiếm những vũ khí cạnh tranh bền vững cho tương lai.
Ba Trụ Cột Quyền Năng Mềm: Thương Hiệu, Đổi Mới và Văn Hóa
Khi lợi thế chi phí không còn là yếu tố quyết định, doanh nghiệp Việt cần kiến tạo một loại "quyền năng mềm" để tạo sự khác biệt và vị thế bền vững. PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh đã chỉ ra ba trụ cột cốt lõi tạo nên sức mạnh này: thương hiệu, đổi mới sáng tạo và văn hóa. Thương hiệu không chỉ đơn thuần là tên sản phẩm hay bao bì; nó là niềm tin mà khách hàng đặt vào doanh nghiệp thông qua chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng linh hoạt, sự giao tiếp minh bạch và cam kết thực hiện. Đổi mới sáng tạo cần được nhìn nhận đa chiều, không chỉ dừng lại ở phòng R&D mà bao gồm đổi mới về sản phẩm, quy trình, tổ chức và đặc biệt là công cụ số, nhằm tạo ra giá trị được thị trường chấp nhận. Cuối cùng, văn hóa là nền tảng vững chắc, không chỉ gói gọn trong quy định nội bộ mà còn là môi trường nhân văn, khuyến khích sự sáng tạo và duy trì những giá trị cốt lõi qua từng thế hệ, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của doanh nghiệp.
Công Nghệ và Dữ Liệu: Không Phải Là Đích Đến, Mà Là Phương Tiện
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, công nghệ và dữ liệu không phải là mục tiêu cuối cùng, mà là những công cụ thiết yếu để doanh nghiệp Việt Nam kiến tạo quyền năng mềm. Dù còn tồn tại khoảng cách đáng kể về công nghệ so với các quốc gia phát triển, việc cố gắng chạy đua theo công nghệ tối tân nhất không phải lúc nào cũng khả thi. Điều quan trọng hơn là khả năng ứng dụng linh hoạt các công nghệ và dữ liệu hiện có để đưa ra quyết định nhanh chóng, thích ứng kịp thời với biến động thị trường. Ông Chử Đức Hoàng từ Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp cần chuyển mình từ việc chỉ sử dụng công nghệ của người khác sang từng bước xây dựng công nghệ lõi và dữ liệu riêng. Điều này giúp tạo ra sự khác biệt độc đáo, thay vì sao chép các giải pháp có sẵn. Đổi mới sáng tạo phải gắn liền với việc tạo ra giá trị thị trường, nâng cao hiệu suất và năng suất sản xuất, biến công nghệ thành đòn bẩy để nâng tầm vị thế trên chuỗi giá trị.
Từ Chuỗi Giá Trị Thấp Đến Vị Thế Cao: Nâng Tầm Doanh Nghiệp Việt
Lịch sử cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt thường tập trung vào khâu sản xuất, gia công, khiến họ bị mắc kẹt ở những phân khúc giá trị thấp với biên lợi nhuận mỏng. Để nâng tầm vị thế, doanh nghiệp buộc phải tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tập đoàn Sunhouse là một ví dụ điển hình, khi ở thị trường nội địa, họ kiểm soát chặt chẽ từ nguyên vật liệu đến phân phối, còn khi ra quốc tế, họ vừa phát triển thương hiệu, vừa tiếp tục OEM nhưng đồng thời nâng cấp năng lực R&D. Điều này cho thấy cạnh tranh quốc tế không chỉ là bán được hàng mà còn là quá trình doanh nghiệp tự học hỏi và nâng cấp. Mặc dù giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã tăng trưởng ấn tượng, đạt gần 520 tỷ USD vào cuối năm 2025 theo Brand Finance, việc tăng giá trị thương hiệu của các doanh nghiệp Việt vẫn còn hạn chế. Để cải thiện, doanh nghiệp cần đổi mới sáng tạo, tăng cường áp dụng công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị có sức cạnh tranh từ R&D đến phân phối, không chỉ là nhà sản xuất ẩn danh.
Kiến Tạo Tương Lai: Tầm Nhìn Bền Vững Cho Doanh Nghiệp Việt
Tầm nhìn bền vững cho doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên mới không chỉ là mục tiêu mà còn là chiến lược cốt lõi. Mô hình tăng trưởng dựa vào chi phí thấp đã không còn hiệu quả, đòi hỏi sự chuyển đổi sang một paradigm mới, nơi phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm mà còn là lợi thế cạnh tranh chiến lược. Nghị quyết 57 về đột phá khoa học công nghệ và Nghị quyết 10 về phát triển FDI chất lượng cao là những động lực quan trọng, hướng tới mục tiêu tăng chi cho R&D lên 2% GDP và thu hút FDI gắn với chuyển giao công nghệ. PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh nhấn mạnh rằng, đổi mới sáng tạo cần được triển khai đồng bộ trên 4 phương diện: sản phẩm, quy trình, tổ chức và công cụ, đặc biệt là các công cụ số. Văn hóa doanh nghiệp, với tinh thần nhân văn và khuyến khích sáng tạo, sẽ là nền tảng để những giá trị này được duy trì và phát triển qua các thế hệ. Hướng tới một tương lai, Việt Nam sẽ xuất hiện những "Doanh nghiệp Quốc gia" – những thực thể có năng lực cốt lõi về công nghệ, sản phẩm, thương hiệu, dữ liệu hoặc tài chính, đủ sức dẫn dắt nền kinh tế và nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế.
Related Articles
