Donald Trump: Kịch bản sân khấu và những nước cờ địa chính trị
Khám phá cách Donald Trump dùng phong cách 'reality show' để định hình chính sách đối ngoại, từ Trung Nam Hải đến chiến tranh thương mại, và hệ lụy dài hạn.
Mở màn: Tổng thống 'reality show' trên chính trường toàn cầu
Donald Trump, một cái tên đã định hình chính trường toàn cầu bằng phong cách không giống ai, mang đậm dấu ấn của một ngôi sao "truyền hình thực tế" hơn là một chính khách truyền thống. Từ kinh nghiệm trên "Người tập sự", ông đã xây dựng hình ảnh một doanh nhân quyết đoán, thành công, biến những cuộc họp thượng đỉnh thành các màn trình diễn, nơi sự bất ngờ và kịch tính luôn thường trực. Chính sách "Nước Mỹ trên hết" của ông, với cách tiếp cận đơn phương và "đàm phán như một ông trùm," đã phá vỡ mọi quy tắc ngoại giao chuẩn mực. Ngay cả những cuộc gặp đầu tiên với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago vào tháng 4/2017, khi Trump vừa nhậm chức với hàng loạt tuyên bố cứng rắn, cũng được ông đánh giá là "tiến bộ to lớn". Bầu không khí tích cực này, dù chỉ mang tính cá nhân ban đầu, đã cho thấy khả năng của Trump trong việc tạo ra những khoảnh khắc hòa dịu nhanh chóng. Tuy nhiên, sự "tiến bộ" này thường chỉ là bề nổi của tảng băng chìm, bởi những căng thẳng thực sự sẽ bùng nổ chỉ vài tháng sau đó, biến các thỏa thuận ban đầu thành những ghi nhớ chóng vánh, mở màn cho một kỷ nguyên địa chính trị đầy biến động và khó lường.
Bàn cờ Trung-Mỹ: Khi bữa tối là một tuyên bố ngoại giao
Trên bàn cờ địa chính trị Mỹ-Trung, Donald Trump đã biến những bữa tối ngoại giao tưởng chừng đơn thuần thành những tuyên bố chiến lược. Cuộc gặp đầu tiên tại Mar-a-Lago không chỉ là nơi xây dựng mối quan hệ cá nhân mà còn là sân khấu cho những nước cờ đầu tiên. Sáu tháng sau, chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Bắc Kinh vào tháng 11/2017 đã được Trung Quốc dành nghi thức tiếp đón trọng thể, từ tham quan Tử Cấm Thành đến quốc yến tại Đại lễ đường Nhân dân, thậm chí mời thăm Trung Nam Hải – "trái tim quyền lực" của Trung Quốc. Những cử chỉ thân mật này không chỉ là phép xã giao mà còn mang thông điệp sâu sắc về vị thế và sự tôn trọng, như một lời khẳng định cho sự ổn định trong quan hệ song phương mà Chủ tịch Tập Cận Bình từng nhấn mạnh. Trong quốc yến, việc kết hợp ẩm thực truyền thống với khẩu vị của Tổng thống Mỹ cho thấy sự dụng công trong việc tạo dựng không khí hòa hợp. Tuy nhiên, dưới lớp vỏ bọc của những bữa tiệc và nghi thức trang trọng, căng thẳng vẫn âm ỉ. Những "thỏa thuận kinh doanh" trị giá 250 tỷ USD được ca ngợi sau chuyến đi, dù phần lớn chỉ là ghi nhớ, đã sớm nhường chỗ cho hàng loạt mức thuế quan mà Washington áp đặt chỉ vài tháng sau đó, chứng minh rằng những bữa tối thịnh soạn chỉ là một phần của màn trình diễn chính trị phức tạp.
Thỏa thuận trăm tỷ và cái giá của sự bất ngờ
Những tuyên bố về "thỏa thuận trăm tỷ" USD của ông Trump sau các chuyến công du, đặc biệt tới Trung Quốc, thường mang đến một cảm giác về sự đột phá và thành công tức thì. Tuy nhiên, cái giá của sự bất ngờ trong phong cách ngoại giao này lại nằm ở tính bền vững và thực chất của chúng. Chẳng hạn, các thỏa thuận trị giá 250 tỷ USD được ca ngợi sau chuyến thăm Bắc Kinh năm 2017 nhanh chóng trở thành những ghi nhớ chưa kịp hiện thực hóa, khi Washington áp đặt hàng loạt thuế quan chỉ vài tháng sau đó, châm ngòi cho cuộc chiến thương mại leo thang. Dù các cuộc gặp tại Buenos Aires (2018) hay Osaka (2019) đã cố gắng hạ nhiệt căng thẳng, với những cam kết đình chỉ thuế mới và nối lại đàm phán, kết quả vẫn thường không như mong đợi. Thỏa thuận thương mại "giai đoạn một" năm 2020, cam kết Trung Quốc mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa Mỹ, cuối cùng cũng không đạt được mục tiêu, một phần do đại dịch COVID-19. Cuộc tái ngộ bên lề APEC tại Busan năm 2025, sau sáu năm không gặp trực tiếp và trong bối cảnh vòng xoáy thuế quan mới, lại một lần nữa chứng kiến tuyên bố đình chiến thương mại. Những động thái này cho thấy phong cách ngoại giao của Trump, với sự cứng rắn và bất ngờ, dù đôi khi mang lại những khoảnh khắc hòa dịu, nhưng cũng đồng thời tạo ra một môi trường đầy rủi ro và khó đoán định cho các cam kết dài hạn.
Di sản của một phong cách: Ngoại giao hay trình diễn?
Di sản của Donald Trump trong quan hệ quốc tế, đặc biệt là với Trung Quốc, đặt ra câu hỏi lớn: liệu đó là ngoại giao thực chất hay chỉ là một màn trình diễn được dàn dựng công phu? Phong cách của ông, với sự pha trộn giữa đàm phán cứng rắn và các động thái gây sốc, đã biến chính trường thành một sân khấu, nơi các cuộc gặp thượng đỉnh có thể bị phủ bóng bởi những quyết định bất ngờ, như việc không kích Syria ngay trong lúc Chủ tịch Tập Cận Bình đang ở Mỹ. Mặc dù mối quan hệ cá nhân giữa Trump và Tập được xem là kênh đối thoại quan trọng để kiểm soát cạnh tranh, nó không đủ để ngăn chặn sự leo thang căng thẳng từ thương mại sang công nghệ, chuỗi cung ứng và địa chính trị. Cuộc điều tra theo Điều 301 nhằm vào Trung Quốc chỉ một tháng sau chuyến thăm Hamburg năm 2017 là minh chứng cho việc các màn trình diễn hòa hoãn chỉ là tạm thời, nhường chỗ cho những hành động cứng rắn hơn. Di sản của Trump là một hệ thống quốc tế nơi sự ổn định bị thách thức bởi tính khó đoán, nơi các thỏa thuận có thể bị phá vỡ nhanh chóng, và nơi ranh giới giữa chính trị và giải trí trở nên mờ nhạt. Phong cách này, dù gây tranh cãi, đã buộc thế giới phải nhìn nhận lại các quy tắc ngoại giao truyền thống và thích nghi với một kịch bản sân khấu toàn cầu đầy bất ngờ.
Related Articles
