🏷️ Trending Topics
Khi Biển Đông 'nóng' lên: Hơn cả một cơn bão sắp tới
Vượt khỏi dự báo, tìm hiểu áp thấp nhiệt đới Biển Đông như một lời nhắc về khả năng ứng phó biến đổi khí hậu. Việt Nam cần chuẩn bị gì cho tương lai?
Biển Đông dậy sóng: Khi áp thấp nhiệt đới không chỉ là tin tức thời tiết
Biển Đông đang đứng trước khả năng đón cơn bão số 2, được dự báo sẽ hình thành từ vùng áp thấp phía Đông Philippines vào khoảng ngày 24-25/7. Các mô hình quốc tế đều chung nhận định về sự phát triển này, dù đường đi dự kiến có thể hướng về phía Nam - Đông Nam Trung Quốc, không ảnh hưởng trực tiếp đất liền Việt Nam. Tuy nhiên, nếu thời tiết Hà Nội có thể trở nên oi nóng hơn do ảnh hưởng gián tiếp, đó cũng là một lời nhắc nhở rằng, những diễn biến trên Biển Đông chưa bao giờ chỉ là tin tức thời tiết đơn thuần. Việt Nam, một quốc gia ven biển, thường xuyên chứng kiến Biển Đông "dậy sóng". Năm 2025, khu vực này đã ghi nhận kỷ lục 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, vượt xa các mốc trước đó. Những con số này không chỉ là thống kê khô khan, mà còn là minh chứng rõ ràng cho một thực tế khắc nghiệt: biến đổi khí hậu đang hiện hữu. Mỗi cơn bão, mỗi đợt áp thấp nhiệt đới không chỉ gây ra thiệt hại vật chất ước tính khoảng 1,5% GDP mỗi năm, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh về sự bất định của tự nhiên. Chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc theo dõi đường đi của một cơn bão sắp tới, mà cần nhìn sâu hơn vào nguyên nhân và hệ quả lâu dài.
Dòng chảy ngầm của khí hậu: Từ El Nino đến những cơn bão bất thường
Nếu những cơn bão là biểu hiện rõ rệt trên bề mặt, thì bên dưới Biển Đông, một "dòng chảy ngầm" của khí hậu đang âm thầm định hình những bất thường ấy. Hiện tượng El Nino, với sự nóng lên của mặt nước biển Thái Bình Dương, đóng vai trò then chốt trong bức tranh này. Dù thường được biết đến với việc làm giảm số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, El Nino lại có xu hướng gia tăng cường độ và sự phức tạp trong quỹ đạo của chúng. Những năm El Nino mạnh mẽ như 1982-1983, 1997-1998 hay 2015-2016 đã để lại những bài học đắt giá về lũ lụt, hạn hán và thời tiết cực đoan. Các dự báo cho thấy El Nino sẽ tiếp tục duy trì và có thể mạnh dần đến đầu năm 2027, với xác suất đạt cường độ mạnh đến rất mạnh lên tới 81%. Điều này kéo theo viễn cảnh nhiệt độ trung bình toàn quốc cao hơn 0,5-2,0°C và thiếu hụt lượng mưa đáng kể ở nhiều khu vực, làm tăng nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn. Dù số lượng bão có thể ít hơn, nhưng nguy cơ xuất hiện những cơn bão mạnh bất thường, mưa lớn cục bộ gây lũ quét và sạt lở đất vẫn ở mức cao, như siêu bão Ragasa năm 2025 từng đạt cấp 17 - mạnh nhất trong lịch sử Biển Đông. Đây là bằng chứng cho thấy sự biến động của khí hậu không chỉ là một khái niệm trừu tượng, mà là một thách thức cụ thể, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Bài toán ứng phó: Hạ tầng và ý thức cộng đồng trước thử thách
Trước những thách thức không ngừng biến động từ Biển Đông và dòng chảy khí hậu ngầm, Việt Nam đang đối mặt với một "bài toán" phức tạp về khả năng ứng phó. Quốc gia đã chuyển mình từ thái độ bị động sang chủ động phòng ngừa thiên tai, thể hiện qua Kế hoạch quốc gia thích ứng đến năm 2050. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm các quốc gia dễ bị tổn thương nhất, với nguy cơ 40% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long có thể bị ngập nếu mực nước biển dâng 1 mét, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng chục triệu người. Chi phí cho công cuộc thích ứng này không hề nhỏ, ước tính khoảng 55-92 tỷ USD trong giai đoạn 2021-2030, tương đương 3-5% GDP năm 2020. Dù đầu tư công đã tăng, việc cơ cấu chi tiêu cần đa dạng và gắn kết hơn với kế hoạch phát triển kinh tế tổng thể. Cùng với hạ tầng, ý thức cộng đồng và năng lực của chính quyền địa phương trong phòng chống thiên tai đã có những cải thiện đáng kể. Song, những hạn chế về nguồn lực và việc xây dựng bản đồ cảnh báo rủi ro đô thị vẫn còn là những điểm nghẽn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và người dân không chỉ là một khẩu hiệu, mà là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro và xây dựng một xã hội kiên cường hơn.
Chuẩn bị cho một Biển Đông không ngừng biến động: Tầm nhìn dài hạn
Để thực sự kiến tạo một xã hội kiên cường và bền vững trước một Biển Đông không ngừng biến động, Việt Nam cần một tầm nhìn dài hạn, vượt ra ngoài những ứng phó tức thời. Quốc gia đã thể hiện cam kết mạnh mẽ thông qua việc hoàn thiện thể chế, chính sách và tích cực tham gia các sáng kiến quốc tế, điển hình là việc nộp Kế hoạch quốc gia thích ứng (NAP) cập nhật cho UNFCCC. Tầm nhìn này hướng tới phát triển một nền kinh tế carbon thấp, lồng ghép các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ biến đổi khí hậu vào mọi quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đến năm 2050 đặt mục tiêu đầy tham vọng là đạt phát thải ròng bằng 0, cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc giải quyết gốc rễ vấn đề. Không chỉ ở cấp trung ương, các địa phương như TP. Hồ Chí Minh cũng đã xây dựng kế hoạch hành động cụ thể đến năm 2030, tầm nhìn 2050 nhằm nâng cao khả năng chống chịu và đảm bảo an ninh lương thực. Hợp tác quốc tế trong quản trị biển, bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai là yếu tố không thể thiếu, giúp Việt Nam tranh thủ nguồn lực và học hỏi kinh nghiệm. Việc không ngừng tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ sẽ là nền tảng vững chắc để chúng ta chủ động đương đầu với mọi biến đổi, giữ vững sự ổn định và phát triển trong tương lai.
Related Articles
