Khi niềm tin bị đánh cắp: Lật tẩy chiêu trò lừa đảo BHXH thời 4.0

May 24, 2026

•3 min read

Lừa đảo bảo hiểm xã hội An ninh mạng Chuyển đổi số BHXH Bảo vệ người dân

BHXH số tiện lợi, nhưng cạm bẫy lừa đảo cũng tinh vi hơn. Bài viết phân tích chiêu trò kẻ gian, chỉ ra lỗ hổng và hướng dẫn người dân tự bảo vệ tài sản, thông tin cá nhân trên môi trường số.

Tiện ích số song hành cạm bẫy tinh vi

Sự chuyển mình mạnh mẽ của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam trong kỷ nguyên số đã mang lại vô vàn tiện ích đáng kể cho người dân. Ứng dụng VssID - Bảo hiểm xã hội số, ra mắt vào cuối năm 2020, là một minh chứng rõ nét, cho phép người dùng dễ dàng tra cứu thông tin thẻ BHYT, quá trình tham gia BHXH, thông tin hưởng các chế độ và lịch sử khám chữa bệnh, từng bước thay thế các giấy tờ truyền thống. Động thái này không chỉ phù hợp với xu thế số hóa dịch vụ công toàn cầu mà còn góp phần vào chiến lược chuyển đổi số quốc gia, với hơn 100,2 triệu hồ sơ công dân đã được tích hợp thành công vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tuy nhiên, mặt trái của sự tiện lợi này là sự xuất hiện ngày càng tinh vi của các cạm bẫy lừa đảo trên không gian mạng. Thống kê cho thấy, chỉ riêng trong năm 2024, đã có hàng trăm nghìn máy tính bị ảnh hưởng bởi mã độc tống tiền, gây ra những thiệt hại tài chính không nhỏ. Thị trường an ninh mạng Việt Nam đang mở rộng nhanh chóng, dự kiến đạt mức tăng trưởng đáng kể trong thập kỷ tới, cho thấy nhận thức về rủi ro số đã tăng cao, song song với đó là thách thức không ngừng trong việc bảo vệ an toàn cho người dân.

Chiêu thức “ẩn mình” trong vỏ bọc cơ quan BHXH

Lợi dụng sự tin tưởng của người dân vào các cơ quan nhà nước, đặc biệt là BHXH, các đối tượng lừa đảo đang ngày càng tinh vi trong việc “ẩn mình” dưới vỏ bọc cán bộ BHXH. Chúng thường xuyên sử dụng các cuộc gọi điện thoại, tin nhắn hoặc gửi đường link giả mạo, tự xưng là nhân viên BHXH, để thông báo về các vấn đề như sai sót trong hồ sơ bảo hiểm, thẻ BHYT lỗi, hoặc yêu cầu “đồng bộ dữ liệu” để nhận trợ cấp. Mục tiêu chính là đánh vào tâm lý lo lắng, thiếu thông tin của người dân, nhất là những người lớn tuổi, ít am hiểu công nghệ, nhằm thao túng họ cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền. BHXH Việt Nam đã nhiều lần khẳng định không bao giờ yêu cầu người dân cung cấp số tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu cá nhân hay thực hiện các giao dịch chuyển tiền qua điện thoại, tin nhắn hay các kênh không chính thống. Điển hình là trường hợp một người dân tại Cà Mau đã mất gần 10 triệu đồng sau khi bị lừa cài đặt ứng dụng “thẻ BHXH điện tử” giả mạo, có tên VSSID.apk, được thiết kế để đánh cắp mã OTP và thông tin tài khoản ngân hàng.

Vạch trần “điểm yếu”: Vì sao người dân dễ “sập bẫy”?

Sự dễ dàng “sập bẫy” lừa đảo BHXH trong thời đại số hóa không chỉ đến từ sự tinh vi của kẻ gian mà còn từ những “điểm yếu” nội tại. Yếu tố hàng đầu là nhận thức về an toàn thông tin và kỹ năng số còn hạn chế của một bộ phận người dân, đặc biệt là nhóm người cao tuổi và lao động phi chính thức – những đối tượng ít tiếp xúc với các nền tảng số như VssID. Các đối tượng lừa đảo khéo léo khai thác tâm lý lo sợ bị mất quyền lợi hoặc sự cấp bách phải giải quyết các thủ tục hành chính để hối thúc nạn nhân. Câu chuyện chị B. ở Cà Mau bị lừa mất gần 10 triệu đồng khi tin vào lời hướng dẫn cập nhật thẻ BHYT cho con qua Zalo là một minh chứng rõ ràng. Bên cạnh đó, những bất cập trong hệ thống cũng đóng vai trò nhất định, như sự phát triển không đồng đều của hạ tầng công nghệ thông tin tại các cơ quan BHXH địa phương và sự thiếu hụt nhân lực IT chất lượng cao trong ngành. Cùng với đó, sự phức tạp ngày càng tăng của các cuộc tấn công mạng và khuôn khổ pháp lý về bảo vệ dữ liệu còn đang trong quá trình hoàn thiện đã tạo môi trường thuận lợi cho kẻ xấu lợi dụng.

Bảo vệ “tấm lá chắn” an sinh: Kiến thức và hành động thiết yếu

Để bảo vệ vững chắc “tấm lá chắn” an sinh xã hội trong bối cảnh số hóa, mỗi người dân cần trang bị kiến thức và chủ động thực hiện các hành động thiết yếu. BHXH Việt Nam liên tục khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không bấm vào các đường link lạ, không kết bạn Zalo với số điện thoại không rõ nguồn gốc, và đặc biệt không cung cấp mã OTP, mật khẩu cá nhân, hay thông tin nhận diện khuôn mặt cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hay các đường link không được xác minh. Khi có bất kỳ nghi vấn nào về thông tin liên quan đến BHXH, BHYT, người dân cần chủ động liên hệ trực tiếp với cơ quan BHXH tại địa phương hoặc qua tổng đài chính thức 1900.9068 để xác minh. Mọi thủ tục hành chính BHXH chính thống đều không thu phí và được thực hiện qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng VssID. Hơn nữa, việc thường xuyên kiểm tra thông tin BHXH của bản thân trên ứng dụng VssID là một hành động chủ động giúp phát hiện và báo cáo kịp thời các dấu hiệu bất thường, từ đó góp phần tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Tương lai BHXH số: Nâng cao bảo mật, củng cố niềm tin

Hướng tới tương lai, BHXH số của Việt Nam đang đặt trọng tâm vào việc nâng cao bảo mật và củng cố niềm tin từ phía người dân. BHXH Việt Nam cam kết đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, đồng bộ với mục tiêu xây dựng Chính phủ điện tử và Chính phủ số, hướng đến một nền tảng quản lý tập trung, hiện đại và đạt chuẩn quốc tế. Tầm nhìn này bao gồm các giải pháp toàn diện từ đầu tư hạ tầng công nghệ, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ BHXH, hoàn thiện khung pháp lý cho đến tăng cường các biện pháp an ninh thông tin. Cụ thể, việc triển khai công nghệ blockchain, mã hóa dữ liệu, hợp tác với các chuyên gia an ninh mạng hàng đầu và ban hành các chính sách bảo vệ dữ liệu mạnh mẽ sẽ là những bước đi chiến lược. Một dấu mốc quan trọng là việc dừng cấp thẻ BHYT giấy từ ngày 1/6/2025, chuyển hoàn toàn sang sử dụng thẻ điện tử như VssID, VNeID hoặc Căn cước công dân gắn chip để khám chữa bệnh. Những sáng kiến này, cùng với việc tích hợp VssID với VNeID, không chỉ nhằm nâng cao tính bảo mật, tiện lợi mà còn hướng tới xây dựng một hệ thống an sinh xã hội minh bạch, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm.