🏷️ Trending Topics
Lãi kỷ lục EVN: Khi "ảo thuật tài chính" che mờ cơn khát vốn năng lượng quốc gia
Lãi 52.000 tỷ EVN che giấu thách thức khổng lồ: huy động 500.000 tỷ cho hạ tầng điện. Phân tích thực trạng, giải pháp cho an ninh năng lượng VN.
Vỏ bọc lợi nhuận và ẩn số đầu tư khổng lồ
Thông tin Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố lợi nhuận sau thuế hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng vào năm 2025, mức cao nhất trong lịch sử hoạt động, thoạt nghe có vẻ là một tín hiệu tài chính tích cực. Thế nhưng, đây lại là một màn “ảo thuật tài chính” khéo léo, che mờ đi cơn khát vốn khổng lồ và những thách thức đầu tư hạ tầng điện lực quốc gia. Khi đặt con số ấn tượng này vào bài toán đầu tư thực tế, bức tranh lập tức thay đổi hoàn toàn. Chỉ riêng năm 2025, EVN đã phải đầu tư tới 125.778 tỷ đồng, và tổng vốn đầu tư trong 5 năm gần đây đã xấp xỉ 500.000 tỷ đồng. Điều đó có nghĩa, toàn bộ khoản lãi kỷ lục của năm 2025 vẫn chưa bằng một nửa nhu cầu đầu tư chỉ trong… một năm. Hay nói cách khác, khoản lợi nhuận gây nhiều tranh cãi này thực chất chỉ đủ đáp ứng khoảng 5 tháng đầu tư theo nhịp độ hiện nay. Hơn nữa, ông Nguyễn Đình Phước, Phó Tổng giám đốc EVN, đã chỉ ra rằng lợi nhuận kỷ lục năm 2025 phần lớn nhờ điều kiện thủy văn thuận lợi, giúp thủy điện đạt sản lượng cao nhất và giảm huy động các nguồn điện chi phí cao. Đây rõ ràng là lợi thế mang tính thời điểm, không phải là trạng thái bình thường hay bền vững để kỳ vọng trong những năm tới. Câu chuyện của EVN không nằm ở lợi nhuận một hay hai năm, mà ở khả năng xây dựng những nhà máy, đường dây truyền tải mới, đảm bảo an ninh năng lượng cho cả thập niên phía trước. Nếu không thể tái đầu tư mở rộng, EVN rất khó gánh vác vai trò là nhà cung cấp điện cho cả quốc gia, dẫn đến nguy cơ thiếu điện khi nhu cầu tăng vọt chỉ sau vài tuần nắng nóng, trong khi để có thêm một nhà máy mới lại cần nhiều năm.
Từ "bảo lãnh vàng" đến thử thách thị trường vốn
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư khổng lồ, khả năng huy động vốn của EVN trở thành một ẩn số đáng lo ngại. Đối với người cho vay, cái mác doanh nghiệp nhà nước không còn đủ sức thuyết phục như một “bảo lãnh vàng” duy nhất. Điều họ thực sự muốn biết là liệu EVN có thể tạo ra đủ dòng tiền để trả nợ sau 10 hay 15 năm tới hay không. Lúc này, lợi nhuận không còn đơn thuần là một con số trên báo cáo tài chính, mà là thước đo uy tín, quyết định khả năng EVN tiếp cận các khoản vay cho những dự án điện tương lai. Sự châm biếm cay đắng nằm ở chỗ, dù EVN công bố lãi kỷ lục, cơ cấu doanh thu với hơn 98% đến từ tiền điện lại cho phép tập đoàn dễ dàng tăng giá để bù đắp các khoản lỗ. Điều này dẫn đến tình trạng hàng chục triệu hộ gia đình và doanh nghiệp phải thắt lưng buộc bụng để chi trả, trong khi dòng tiền đó có thể chảy vào các tài khoản tiết kiệm khổng lồ của “ông độc quyền” ngành điện. Thực tế này làm dấy lên những cuộc tranh luận về giá điện luôn trở nên nhạy cảm. Không ai muốn trả nhiều tiền hơn cho điện, nhưng nếu giá điện không phản ánh đầy đủ chi phí đầu tư và rủi ro thị trường, sẽ rất khó có nhà đầu tư nào sẵn sàng bỏ ra hàng tỷ USD để xây dựng những nhà máy điện mới. Khi dòng vốn không chảy vào ngành điện, những nhà máy mới cũng sẽ không thể xuất hiện, và cái giá mà nền kinh tế có thể phải trả vài năm sau đó là nguy cơ thiếu điện trầm trọng.
Điện cho thập kỷ tới: Bài toán không của riêng EVN
Một trong những nghịch lý lớn nhất của ngành điện hiện đại là nhu cầu xuất hiện rất nhanh, trong khi nguồn cung luôn đến rất chậm. Điện của năm 2030 không được quyết định bởi những công tắc được bật lên vào năm đó, mà bởi những quyết định đầu tư và dòng vốn được giải ngân từ hôm nay. Đây là lý do câu hỏi lớn nhất phía sau báo cáo tài chính năm 2025 của EVN không nằm ở khoản lợi nhuận gần 52.000 tỷ đồng, mà ở việc liệu Việt Nam có huy động được đủ dòng vốn để xây dựng hệ thống điện mà một nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ sẽ cần trong thập niên tới hay không. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện của Việt Nam phải tăng từ khoảng 87.600 MW hiện nay lên khoảng 183.000 MW vào năm 2030. Điều đó có nghĩa, chỉ trong chưa đầy một thập niên, Việt Nam phải xây thêm gần 95.000 MW nguồn điện mới, tương đương việc dựng thêm gần một hệ thống điện quốc gia thứ hai bên cạnh hệ thống hiện hữu. Một nhà máy điện thường cần khoảng 5 năm để chuẩn bị và xây dựng, nghĩa là điện của năm 2030 thực chất đang được quyết định bởi những khoản đầu tư của hôm nay. Điều đáng chú ý là phần lớn cuộc mở rộng ấy sẽ không nằm trong khả năng đầu tư của riêng EVN. Tập đoàn dự kiến đầu tư khoảng 13.000 MW nguồn điện mới, trong khi hơn 80.000 MW còn lại sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quyết định bỏ vốn của các nhà đầu tư khác. Đây là một bài toán không của riêng EVN, mà là thách thức chung của cả quốc gia.
Giá điện và uy tín: Con đường dẫn vốn cho tương lai
Để giải quyết bài toán năng lượng khổng lồ cho thập kỷ tới, Việt Nam cần một con đường rõ ràng để dẫn vốn vào ngành điện, và con đường đó phải đi qua hai yếu tố cốt lõi: giá điện hợp lý và uy tín tài chính vững chắc. Như đã phân tích, cái mác doanh nghiệp nhà nước không còn là “bảo chứng vàng” cho các nhà cho vay. Họ cần nhìn thấy khả năng tạo ra dòng tiền bền vững của EVN để trả nợ trong dài hạn. Lợi nhuận, khi đó, không chỉ là con số trên báo cáo mà là yếu tố quyết định uy tín để tiếp cận các khoản vay cho dự án. Chính vì vậy, mỗi cuộc tranh luận về giá điện đều trở nên nhạy cảm. Dù không ai muốn trả nhiều hơn cho điện, nhưng nếu giá điện không phản ánh đầy đủ chi phí đầu tư và rủi ro thị trường, sẽ rất khó để thu hút các nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra hàng tỷ USD xây dựng nhà máy mới. Khi dòng vốn không chảy vào, nguy cơ thiếu điện sẽ trở thành hiện thực, với cái giá mà nền kinh tế phải trả là vô cùng đắt đỏ. Khoản lợi nhuận kỷ lục năm 2025, vốn mang tính thời điểm nhờ thủy văn thuận lợi, càng nhấn mạnh sự thiếu ổn định trong bức tranh tài chính dài hạn của EVN. Để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, EVN cần một cơ chế giá điện minh bạch, linh hoạt, phản ánh đúng chi phí thị trường, đồng thời xây dựng uy tín tài chính vững chắc, không chỉ dựa vào đặc quyền mà bằng hiệu quả hoạt động thực chất. Đây là con đường duy nhất để thu hút hàng trăm nghìn tỷ đồng đầu tư, biến thách thức năng lượng thành cơ hội phát triển bền vững cho Việt Nam.
Related Articles
