Ngân sách 'Đổi Sổ': Việt Nam Từ Tiền Đất Đến Nền Tảng Sản Xuất Bền Vững?

September 13, 2026
3 min read

Việt Nam 'đổi sổ' ngân sách: Từ tiền đất thiếu ổn định sang nguồn thu sản xuất bền vững. Bài học Quảng Ninh kiến tạo tài chính công vững chắc.

Bàn tay đang đếm tiền, tượng trưng cho nguồn thu ngân sách địa phương.

Tiếng Gọi Từ 'Cơn Gió Lạ' Của Ngân Sách Địa Phương

Bức tranh ngân sách địa phương tại Việt Nam gần đây chứng kiến những gam màu đối lập, nơi

Biển hiệu dự án Hạ Long Xanh của Vingroup, minh họa nguồn thu từ tiền sử dụng đất tại Quảng Ninh.

Lưỡi Dao Hai Lưỡi Của Nguồn Thu 'Dễ Dãi': Từ Đất Vàng Đến Rủi Ro Tiềm Ẩn

Thành công ban đầu của Quảng Ninh, với nguồn thu ngân sách dồi dào, đặc biệt là từ tiền sử dụng đất, đã phơi bày một thực tế đáng suy ngẫm về cơ cấu thu ngân sách tại nhiều địa phương. Con số 30.433 tỷ đồng từ tiền sử dụng đất chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, hoàn thành kế hoạch cả năm, quả là một thành tích ấn tượng. Tuy nhiên, nguồn thu này, dù quan trọng, lại mang trong mình bản chất của một “lưỡi dao hai lưỡi”. Sự “dễ dãi” của nó đi kèm với những rủi ro tiềm ẩn không hề nhỏ. Quy mô thu từ đất đai phụ thuộc chặt chẽ vào tiến độ triển khai dự án, nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư và, quan trọng hơn cả, biến động khôn lường của thị trường bất động sản. Một thị trường sôi động có thể mang lại dòng tiền lớn, nhưng khi thị trường chững lại hoặc đóng băng, nguồn thu này sẽ lập tức trở thành một gánh nặng, tạo ra lỗ hổng lớn trong cân đối ngân sách. Liệu một nền tài chính địa phương có thể vững vàng nếu dựa vào những “cơn gió lạ” mang tính chu kỳ và khó dự báo như vậy? Câu hỏi này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tìm kiếm những nguồn lực bền vững hơn, ít phụ thuộc vào yếu tố đột biến, để đảm bảo sự ổn định dài hạn cho tài chính công.

Toàn cảnh một khu công nghiệp hiện đại, biểu tượng cho sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nguồn thu bền vững.

Tái Cấu Trúc Ngân Sách: Bài Học Từ Quảng Ninh Và Khát Vọng Bền Vững

Nhận thức rõ những thách thức từ nguồn thu thiếu bền vững, Quảng Ninh đã không ngừng nỗ lực tái cấu trúc ngân sách, hướng tới một nền tảng tài chính vững chắc hơn. Thay vì chỉ trông chờ vào “tiền đất”, địa phương này đang đẩy mạnh mở rộng các nguồn thu từ sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Bằng cách phát triển các khu công nghiệp, thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, tập đoàn đa quốc gia và các đơn vị logistics, Quảng Ninh tạo ra dư địa lớn cho việc tăng trưởng nguồn thu từ thuế, phí và hoạt động xuất nhập khẩu. Minh chứng là chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 8 tháng tăng 16,24%, với công nghiệp chế biến, chế tạo tăng tới 31,77%, cùng với đó là dòng vốn đầu tư trong nước ngoài ngân sách và FDI dồi dào. Nếu không tính tiền sử dụng đất, tổng thu ngân sách 8 tháng vẫn đạt khoảng 42.600 tỷ đồng, phù hợp với tiến độ bình quân yêu cầu. Điều này cho thấy sự chuyển dịch cơ cấu thu đang dần định hình, không chỉ dừng lại ở quy mô mà còn tập trung vào chất lượng và tính ổn định. Đây chính là bài học quý giá về tầm nhìn vượt ra ngoài những con số ngắn hạn, đặt nền móng cho một khát vọng phát triển bền vững.

Phó Thủ tướng kiểm tra dự án điện, thể hiện sự quản lý và phát triển các ngành kinh tế trọng điểm.

Mở Rộng 'Vùng Đất Hứa': Đòn Bẩy Từ Sản Xuất, Dịch Vụ và Minh Bạch Thuế

Để hiện thực hóa khát vọng bền vững, Quảng Ninh đang kiên định mở rộng “vùng đất hứa” của mình bằng cách khai thác tối đa tiềm năng từ kinh tế sản xuất và dịch vụ. Chiến lược này không chỉ là việc thu hút đầu tư, mà còn là tạo ra một hệ sinh thái kinh tế năng động, đa dạng. Địa phương chú trọng vào các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách, tập trung chống thất thu, thu hồi nợ thuế, và kiểm soát chặt chẽ doanh thu, sản lượng của các doanh nghiệp lớn. Đối với các ngành trụ cột như than, điện, khoáng sản, việc đối chiếu sản lượng thực tế được tăng cường để đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế tài nguyên, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và phí bảo vệ môi trường. Đến cuối năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước của Quảng Ninh dự kiến đạt 107.300 tỷ đồng, vượt 7% mục tiêu đề ra, trong đó thu nội địa dự kiến đạt 89.000 tỷ đồng (bao gồm 44.000 tỷ tiền sử dụng đất và 45.000 tỷ thuế, phí). Việc tăng cường minh bạch thuế và quản lý hiệu quả các nguồn thu thường xuyên từ khu vực sản xuất, kinh doanh không chỉ giúp củng cố nền tảng ngân sách mà còn tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích các doanh nghiệp chân chính phát triển, từ đó duy trì đà tăng trưởng ổn định cho các giai đoạn tiếp theo.

Tòa nhà Bộ Xây dựng, biểu tượng cho thể chế và quản lý nhà nước trong phát triển kinh tế bền vững.

Tài Chính Công Cho Tương Lai: Vượt Qua Phép Tính Ngắn Hạn

Câu chuyện của Quảng Ninh không chỉ là một ví dụ điển hình về tái cấu trúc ngân sách địa phương, mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh cho bức tranh tài chính công của cả nước. Nó đặt ra câu hỏi lớn về việc vượt qua “phép tính ngắn hạn” để xây dựng một nền tài chính vững mạnh cho tương lai. Thước đo thành công của một mô hình phát triển mới không thể chỉ dừng lại ở tốc độ tăng trưởng GDP hay những con số thu ngân sách ấn tượng trong một thời điểm. Thay vào đó, cần nhìn nhận toàn diện hơn vào năng suất, giá trị gia tăng, chất lượng việc làm, môi trường và chất lượng cuộc sống của người dân. Điều này đòi hỏi một sự chuyển đổi tư duy từ quản lý theo ngành, theo thủ tục sang quản trị “bài toán phát triển” và tập trung vào kết quả đầu ra. Năm trụ cột then chốt – thể chế kiến tạo, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, năng lực doanh nghiệp trong nước, hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao – chính là những nền móng vững chắc để Việt Nam đạt được tăng trưởng bền vững. Chỉ khi chuyển hóa từ nguồn thu đột biến sang các nguồn thu thường xuyên, ổn định, minh bạch và gắn liền với giá trị thực của nền kinh tế, chúng ta mới có thể xây dựng một nền tài chính công thực sự kiên cường, sẵn sàng đối phó với mọi biến động và phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.

Related Articles

Next Article

Continue scrolling to read