🏷️ Trending Topics
Thành phố trực thuộc Trung ương: Tầm vóc cần song hành cùng bản sắc và bền vững
Khám phá ý nghĩa thực sự của 'thành phố trực thuộc trung ương' vượt ra ngoài danh xưng, tập trung vào tầm vóc, bản sắc và phát triển bền vững của đô thị Việt.
Làn sóng 'lên đời': Khát vọng và thách thức mang tên thành phố trực thuộc Trung ương
Việt Nam đang chứng kiến một "làn sóng" mạnh mẽ của các địa phương với khát vọng vươn mình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đây không chỉ là một danh xưng hành chính mà còn là biểu tượng của tầm vóc, khẳng định vai trò trung tâm về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội ở cấp quốc gia hoặc vùng. Bên cạnh 7 thành phố đã có vị thế này, nhiều tỉnh như Ninh Bình, Bắc Ninh, Quảng Ninh đang tích cực xây dựng đề án, đặt mục tiêu "lên đời" trước năm 2030.
Để đạt được danh hiệu cao quý này, các địa phương phải đáp ứng những tiêu chí ngày càng khắt khe về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ đô thị hóa, cùng với các chỉ tiêu kinh tế – xã hội như khả năng tự cân đối ngân sách và tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ vượt trội trong cơ cấu kinh tế. Tuy nhiên, hành trình này không trải toàn hoa hồng. Nó đặt ra nhiều thách thức lớn, từ việc đảm bảo sự phát triển đồng đều giữa các khu vực sau sáp nhập, nâng cao năng lực quản trị đô thị, đến việc thúc đẩy kinh tế tư nhân, thu hút đầu tư công nghệ cao, và giải quyết hiệu quả các vấn đề nhức nhối như giải phóng mặt bằng hay giải ngân vốn đầu tư công. Làn sóng "lên đời" này, vì vậy, là một cuộc chạy đua đầy cam go, đòi hỏi không chỉ khát vọng mà còn là chiến lược và bản lĩnh thực sự.
Thế nào là 'tầm vóc': Vượt ngưỡng danh xưng hành chính
Vậy, "tầm vóc" của một thành phố trực thuộc Trung ương thực sự được định nghĩa như thế nào, nếu không chỉ dừng lại ở danh xưng hành chính? Đó phải là một đô thị có khả năng trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của quốc gia hoặc vùng, sở hữu nền kinh tế phát triển năng động, cơ sở hạ tầng hiện đại, khoa học công nghệ tiên tiến, và một cộng đồng dân cư đông đúc, văn minh. Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn quốc gia đến năm 2050 đã nhấn mạnh vai trò của các đô thị trong việc đóng góp tới 85% GDP cả nước vào năm 2030, với tỷ lệ đô thị hóa trên 50%. Điều này đòi hỏi các thành phố không chỉ đạt các tiêu chí định lượng về dân số và diện tích, mà còn phải kiến tạo được chất lượng phát triển bền vững, một bộ máy quản trị đô thị tinh gọn, hiệu quả và khả năng kết nối liên vùng mạnh mẽ.
Trong bối cảnh đó, những định hướng phát triển của Ninh Bình trở thành "đô thị di sản thiên niên kỷ" là một minh chứng rõ nét cho việc vượt ngưỡng danh xưng. Tầm vóc không chỉ là kinh tế hay hành chính, mà còn là khả năng kết hợp hài hòa giữa bảo tồn các giá trị di sản độc đáo với sự phát triển hiện đại, biến di sản thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng. Đây là cách một thành phố khẳng định bản sắc riêng, tạo nên dấu ấn không thể trộn lẫn, thay vì chỉ chạy theo những con số hay tiêu chuẩn chung.
Khi 'áo mới' không còn nhận ra 'hồn cốt': Bài học từ đô thị Việt và thế giới
Khát vọng "lên đời" và đạt được "tầm vóc" là chính đáng, nhưng cũng tiềm ẩn một nguy cơ không nhỏ: đánh mất "hồn cốt" – bản sắc văn hóa độc đáo và ký ức cộng đồng của đô thị trong quá trình hiện đại hóa quá nhanh. Câu chuyện "làm mới quá tay" ở một số đô thị Việt Nam hay thế giới cho thấy, khi chạy theo những công trình hào nhoáng, hiện đại mà thiếu sự trân trọng giá trị lịch sử, văn hóa, thành phố có thể trở nên xa lạ ngay với chính những người dân của mình. Đồng Nai, dù đã trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, vẫn ưu tiên chỉnh trang đô thị theo hướng văn minh nhưng không quên giữ gìn bản sắc.
Ninh Bình với định hướng "đô thị di sản thiên niên kỷ" cũng đã nhận thức sâu sắc bài học này. Chiến lược phát triển của tỉnh được xây dựng trên ba trụ cột: bảo tồn để phát triển, quản lý phát triển di sản thông qua quy hoạch bài bản, và ứng dụng công nghệ hiện đại để gia tăng giá trị di sản. Ngay cả các quy định mới về thành lập đơn vị hành chính cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phù hợp với truyền thống lịch sử - văn hóa và được sự đồng thuận của nhân dân. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc không chỉ xây dựng "áo mới" mà còn phải giữ gìn "hồn cốt", để mỗi bước tiến không làm phai nhạt đi những giá trị làm nên một đô thị độc đáo, đáng sống.
Kiến tạo tương lai: Thành phố trực thuộc Trung ương của thế kỷ 21 cần gì?
Để kiến tạo một thành phố trực thuộc Trung ương thực sự có tầm vóc và bản sắc trong thế kỷ 21, chúng ta cần một chiến lược phát triển bền vững, đổi mới sáng tạo và dựa trên những giá trị cốt lõi. Định hướng quốc gia đã phác thảo một tương lai nơi các đô thị không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là nơi hình thành hệ thống đô thị thông minh, với mục tiêu có 3-5 đô thị đạt thương hiệu tầm khu vực và quốc tế vào năm 2030. Điều này đòi hỏi các thành phố phải tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ kinh tế.
Thực hiện hóa tầm nhìn này bao gồm việc thúc đẩy các ngành công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế tri thức. Song song đó, việc đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số là những động lực không thể thiếu để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các trục giao thông huyết mạch, đường sắt tốc độ cao, cảng biển nước sâu và hạ tầng số, sẽ tạo liên kết vùng và động lực tăng trưởng mới. Quan trọng hơn cả, việc xây dựng một văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội sẽ là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp và đảm bảo một tương lai phát triển bền vững, nơi thành phố không chỉ hiện đại mà còn giàu bản sắc.
