Viên chức chuyển đổi số: Vượt khung định danh, kiến tạo giá trị thực

July 26, 2026

•3 min read

Chuyển đổi số trong hành chính công Định danh và chính sách cho viên chức Chính phủ số Việt Nam

Khám phá thách thức công nhận viên chức chuyển đổi số. Làm sao hệ thống vượt qua khuôn khổ giấy tờ, nhìn nhận và phát huy giá trị thực của họ trong kỷ nguyên số?

Cán bộ tiếp nhận hồ sơ giấy tờ tại trung tâm hành chính công, thể hiện quy trình hành chính truyền thống

Câu hỏi từ một trung tâm hành chính: Giấy tờ hay Giá trị?

Tại một Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh, nơi công cuộc sắp xếp, tinh gọn bộ máy đã đưa công chức và viên chức về cùng một mái nhà, một nghịch lý đang hiện hữu. Nhiều viên chức tại đây đang trực tiếp đảm nhiệm các nhiệm vụ cốt lõi của chuyển đổi số, từ vận hành Cổng Thông tin điện tử, hệ thống báo cáo, phòng họp không giấy, đến quản trị các nền tảng tích hợp dữ liệu. Họ là những người tiên phong, ngày đêm nỗ lực cụ thể hóa các chủ trương lớn của Chính phủ như Đề án 06 và Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Thế nhưng, khi đề cập đến chính sách hỗ trợ dành cho người làm công tác chuyên trách chuyển đổi số, họ lại vướng mắc. Lý do là vì, dù đang thực hiện công việc chuyên biệt, định danh “viên chức” trong một “tổ chức hành chính” lại khiến họ không thuộc diện được hưởng các chính sách vốn ban hành cho “đơn vị sự nghiệp công lập”. Câu hỏi đặt ra không chỉ cho riêng trung tâm này mà còn cho cả nền hành chính: chúng ta đang ưu tiên sự tuân thủ hình thức giấy tờ hay đang thực sự công nhận và đền đáp giá trị thực mà những người này kiến tạo?

Kỷ nguyên số và chiếc áo quá chật của định danh truyền thống

Dilemma tại trung tâm hành chính công chỉ là một lát cắt nhỏ, phản ánh một thực trạng lớn hơn: kỷ nguyên số đang đòi hỏi một sự chuyển mình căn bản, nhưng chiếc áo định danh truyền thống của công chức, viên chức lại trở nên quá chật. Nền hành chính công Việt Nam đang hướng tới một chính phủ số, nơi dữ liệu liên thông và quy trình điện tử thay thế thủ tục giấy tờ khép kín. Tuy nhiên, ranh giới cứng nhắc giữa “công chức” và “viên chức”, hay giữa “tổ chức hành chính” và “đơn vị sự nghiệp công lập”, đang trở thành rào cản. Những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số – một lĩnh vực đòi hỏi tính liên ngành, chuyên môn cao và khả năng thích ứng linh hoạt – thường bị kẹt giữa các khung định danh cũ. Họ có thể là chuyên gia công nghệ thông tin, an toàn thông tin mạng, nhưng vị trí việc làm và hình thức phân công chưa phản ánh đúng bản chất công việc, dẫn đến việc thiếu căn cứ để công nhận và hỗ trợ xứng đáng. Điều này không chỉ gây thiệt thòi cho cá nhân mà còn làm chậm tiến trình chuyển đổi số quốc gia, khi nguồn nhân lực then chốt không được khuyến khích và phát triển tối đa.

Khi chính sách lạc nhịp: Cái giá phải trả cho sự thiếu công nhận

Sự thiếu đồng bộ giữa thực tiễn công việc và chính sách hỗ trợ là một vấn đề nhức nhối, gây ra những hệ lụy không nhỏ. Nghị định 179/2025 và Thông tư 23/2025 đã được ban hành với ý định tốt đẹp nhằm hỗ trợ công chức, viên chức chuyên trách chuyển đổi số. Tuy nhiên, việc áp dụng lại trở nên rắc rối khi Bộ Nội vụ phải nhấn mạnh rằng chỉ những trường hợp được cấp có thẩm quyền quyết định giao hoặc phân công đảm nhiệm chuyên trách vị trí việc làm theo Đề án vị trí việc làm đã được phê duyệt mới được hưởng hỗ trợ. Quy định này, dù mang tính chặt chẽ, lại bỏ ngỏ những trường hợp viên chức đang thực sự làm công tác chuyên trách nhưng vì rào cản hành chính mà không được công nhận. Hậu quả là sự thiếu công nhận này dẫn đến tình trạng “số hóa hình thức”, khi các nỗ lực chuyển đổi số chỉ dừng lại ở bề mặt mà không đi vào chiều sâu. Nó bào mòn động lực của đội ngũ cán bộ, viên chức tâm huyết, khiến họ cảm thấy những đóng góp thực tế của mình không được ghi nhận, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả và tốc độ của công cuộc chuyển đổi số toàn diện.

Kiến tạo môi trường: Từ giấy tờ hành chính đến động lực chuyển đổi

Để vượt qua những rào cản hiện tại, Việt Nam cần kiến tạo một môi trường mới, nơi trọng tâm dịch chuyển từ việc tuân thủ giấy tờ hành chính sang việc tạo ra động lực thực sự cho chuyển đổi số. Mục tiêu xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và hướng tới chính phủ số vào năm 2030 không thể thành hiện thực nếu chúng ta vẫn mắc kẹt trong tư duy cũ. Điều này đòi hỏi không chỉ các văn bản chính sách rõ ràng hơn, mà còn là một sự thay đổi văn hóa tổ chức, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Việc đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật, thiết bị hiện đại là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là xây dựng các quy trình quản lý, giám sát vận hành hệ thống thông tin một cách an toàn và hiệu quả, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Khi các địa phương bắt đầu triển khai robot AI hỗ trợ người dân tại trung tâm hành chính công, đó không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là biểu hiện của tư duy muốn giải phóng cán bộ khỏi gánh nặng giấy tờ để tập trung vào giá trị phục vụ, từ đó tạo ra động lực mới cho cả hệ thống.

Viên chức chuyển đổi số: Hơn cả một công việc, là sứ mệnh

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, vai trò của viên chức không chỉ dừng lại ở việc thực hiện một công việc được giao, mà đã nâng tầm thành một sứ mệnh. Họ là lực lượng tiên phong, là những người trực tiếp triển khai các sáng kiến số, đảm bảo an toàn thông tin và vận hành các hệ thống cốt lõi. Đây không chỉ là công việc hành chính đơn thuần mà là sự dấn thân để đổi mới, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn thông qua các phương tiện kỹ thuật số. Để sứ mệnh này được thực hiện trọn vẹn, cần có sự thay đổi trong tư duy quản lý nhân lực, coi trọng năng lực thực tế và đóng góp giá trị thay vì chỉ dựa vào định danh hành chính cứng nhắc. Việc phát triển nguồn nhân lực số phải được ưu tiên hàng đầu, bao gồm đào tạo liên tục về công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu và an toàn thông tin. Khi viên chức chuyển đổi số được công nhận đúng mức, được trao quyền và hỗ trợ đầy đủ, họ sẽ không chỉ làm việc mà còn cống hiến bằng tất cả tâm huyết, trở thành những hạt nhân quan trọng đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trên hành trình kiến tạo chính phủ số và xã hội số.