Nút Thắt Lãi Suất: Khi Tiền Gửi 'Đắt Đỏ' Gặp Áp Lực Hỗ Trợ Kinh Tế

July 22, 2026

•2 min read

Lãi suất ngân hàng Việt Nam Chính sách tiền tệ Hỗ trợ doanh nghiệp Thanh khoản hệ thống ngân hàng

Khám phá nút thắt lãi suất ngân hàng Việt Nam: cân bằng giữa thu hút tiền gửi giá cao và áp lực giảm lãi vay hỗ trợ kinh tế. Hiểu rõ thách thức chính sách tiền tệ.

Bảng lãi suất huy động tiền gửi tại các ngân hàng thương mại, thể hiện mức lãi suất cao và sự cạnh tranh

Tiền Gửi 'Đắt Đỏ': Nguồn Lực Hay Gánh Nặng Cho Ngân Hàng?

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang nỗ lực phục hồi, mặt bằng lãi suất tiền gửi cao đã trở thành một nút thắt quan trọng, tạo ra thế lưỡng nan cho các ngân hàng. Một mặt, lãi suất hấp dẫn là công cụ thiết yếu để thu hút nguồn vốn, đặc biệt khi tăng trưởng tín dụng liên tục vượt xa tốc độ huy động vốn, với tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) trên toàn hệ thống thường xuyên neo ở mức cao 111-112%. Các ngân hàng buộc phải cạnh tranh gay gắt để giữ chân dòng tiền, đẩy lãi suất huy động lên cao. Đơn cử, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) niêm yết lãi suất kỳ hạn 12 tháng lên tới 7,8%/năm, thậm chí có những chương trình ưu đãi đặc biệt có thể đạt 9-10% cho các khoản tiền gửi lớn. Ngay cả nhóm Big4 như Agribank, Vietcombank, BIDV, VietinBank cũng duy trì mức cao nhất 6%. Điều này giúp ổn định thanh khoản nhưng đồng thời lại biến nguồn lực này thành gánh nặng chi phí vốn không nhỏ, bào mòn biên lợi nhuận và hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay.

Bài Toán Cân Bằng Của Ngân Hàng Trung Ương Và Các TCTD

Đối mặt với áp lực chi phí huy động tăng cao, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các tổ chức tín dụng (TCTD) đang phải giải một bài toán cân bằng phức tạp. NHNN chủ trương hạ nhiệt lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ nền kinh tế, đặc biệt là các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp vừa và nhỏ với mức lãi suất gần tiệm cận trần 4%. Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại lại không có nhiều dư địa để giảm lãi suất cho vay khi chi phí đầu vào đã tăng cao trong sáu tháng đầu năm. Hiện tại, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước và tư nhân dao động khoảng 8,1-10,5% một năm, thậm chí một số nhà băng tư nhân như TPBank, OCB có mức trên 10,5%. Khoảng cách chênh lệch lãi suất huy động và cho vay bình quân vẫn giữ ở mức 3-4%. Hơn nữa, mục tiêu ổn định tỷ giá cũng là một trở ngại lớn, đòi hỏi NHNN phải duy trì mức chênh lệch lãi suất USD/VND đủ hấp dẫn để giữ dòng tiền ngoại tệ trong hệ thống, càng làm cho việc giảm lãi suất trở nên khó khăn hơn.

Hệ Lụy Vô Hình Cho Dòng Tiền Và Doanh Nghiệp

Mặt bằng lãi suất cao kéo dài, xuất phát từ bài toán cân bằng vĩ mô và áp lực huy động vốn, đang tạo ra những hệ lụy vô hình nhưng sâu sắc đối với dòng tiền và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí vốn tăng vọt trở thành một gánh nặng khổng lồ, đặc biệt khi sức cầu thị trường còn yếu và biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể. Nhiều doanh nghiệp phải chật vật xoay sở, tái cấu trúc tài chính, thậm chí chấp nhận các khoản vay ngắn hạn với lãi suất cao, có trường hợp lên tới 14-15%/năm cho các khoản vay mới, chỉ để duy trì hoạt động và đảm bảo dòng tiền. Theo khảo sát, 34,3% doanh nghiệp đang chịu áp lực nặng nề từ lãi suất vay vốn cao. Tình trạng này không chỉ bào mòn lợi nhuận mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến thanh khoản trên thị trường chứng khoán và quá trình phục hồi chậm chạp của thị trường bất động sản, làm chậm lại đà tăng trưởng chung của nền kinh tế. Sự thiếu thanh khoản của hệ thống ngân hàng, như nhận định của VDSC, càng khiến khả năng hạ lãi suất cho vay trở nên khó khăn, đẩy doanh nghiệp vào thế khó.

Kỳ Vọng Và Thực Tế: Con Đường Nào Cho Lãi Suất?

Dù Ngân hàng Nhà nước liên tục kêu gọi các tổ chức tín dụng giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng thực tế cho thấy con đường hạ lãi suất vẫn còn nhiều chông gai. Các chuyên gia dự báo mặt bằng lãi suất huy động có khả năng neo cao trong những tháng tới, chỉ có thể giảm nhẹ từ quý IV hoặc thậm chí sang năm sau, với mức độ và tốc độ vừa phải. Nguyên nhân chính vẫn là tình trạng thiếu thanh khoản của hệ thống và sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. TS. Cấn Văn Lực nhận định lãi suất sẽ khó giảm mạnh về mức thấp như trước, chỉ có thể giảm nhẹ ở một số phân khúc hoặc dành cho các khách hàng tốt. PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân cũng khuyến nghị tập trung vào ổn định lãi suất thay vì hạ bằng mọi giá để tránh tạo thêm áp lực lên tỷ giá và nguy cơ dịch chuyển dòng tiền sang ngoại tệ. Như vậy, kỳ vọng về một đợt giảm lãi suất đột phá cần được nhìn nhận một cách thận trọng, khi các yếu tố vĩ mô và nội tại thị trường vẫn đang tạo ra một nút thắt khó gỡ.